CHRISTIAN OERSTED: PHÁT KIẾN MỚI... TỪ MỘT VẬN MAY HIẾM CÓ!
Trong cuộc sống, vận may có thể đến với nhiều người, cả trong khoa học cũng có những nhà bác học gặp may, một trong số những người gặp may đó là nhà vật lí học Hanx Crixchian Ơxtêt... Trong một giờ giảng của giáo sư Ơxtêt về mối liên hệ giữa điện và nhiệt, các sinh viên chăm chú lắng nghe và quan sát thí nghiệm. Vị giáo sư trẻ tuổi trường Đại học tổng hợp Côpenhaghen (ở Đan mạch) là Ơxtêt cẩn thận nối hai cực của bộ pin bằng một dây dẫn và hướng sinh viên chú ý xem dây dẫn nóng lên như thế nào, đồng thời suy ngẫm xem hiện tượng gì đã xảy ra trong dây dẫn. Rất vô tình và cũng rất tình cờ, bên cạnh dây dẫn có một kim nam châm đặt trên một mũi nhọn, giữa lúc ấy, lại cũng rất tình cờ, một sinh viên bất chợt để ý đến kim nam châm (vốn chẳng có liên quan gì đến thí nghiệm đang học) và thấy nó lắc lư khỏi vị trí ban đầu. Chàng sinh viên tò mó đó là ai, ngày nay không còn ai biết, chỉ biết rằng sau khi thấy hiện tượng lạ đó, anh ta đã không dằn lòng nổi, mạnh dạn đứng lên nhờ thầy giải thích.
Trước câu hỏi thật bất ngờ, Ơxtêt đã lặng đi, sửng sốt, cử chỉ có phần lúng túng. Vị giáo sư ngắt mạch điện thì kim nam châm lại trở về vị trí cũ. Khi đóng mạch điện, kim nam châm lại lệch đi, khi đổi chiều dòng điện thì kim nam châm lệch sang hướng ngược lại ...
Mắt nhà khoa học sáng lên, miệng ông lắp bắp không nói thành lời ... Ông xúc động thực sự, một niềm hưng phấn trào dâng ... Ông linh cảm thấy thầy trò ông, trong cái lớp học bình dị và với một thí nghiệm đơn sơ này đã phát hiện ra một cái gì khác thường. Đó là ngày 15 tháng 2 năm 1820 – Ngày khai sinh một lĩnh vực nghiên cứu vật lí mới đó là điện từ học.
Sau cái thí nghiệm “may mắn” đó, Ơxtêt tiếp tục suy ngẫm, nghiên cứu làm hết thí nghiệm này đến thí nghiệm khác để kiểm tra và chứng minh giả thuyết của mình.
Ngày 21 tháng 7 năm 1820, tất cả các nhà vật lí châu Âu, tất cả các hội khoa học, các ban biên tập tạp chí vật lí đều nhận được một tập sách mỏng, cả thảy chỉ có bốn trang, viết bằng tiếng Latinh, ngoài bìa mang một cái tên chẳng có gì đặc sắc “Những thí nghiệm đề cập đến tác dụng của sự xung đột điện lên kim nam châm” và ngay cả cái tên tác giả Ơxtêt cũng chẳng có tiếng tăm gì cho lắm ...
Thế nhưng nội dung của tập sách đã làm cho hầu hết các nhà bác học, các hội khoa học từ Thụy sĩ, Pháp, Anh ... phải quan tâm. Về sau, Ơxtêt đã được bầu làm viện sĩ danh dự của nhiều viện hàn lâm khoa học thế giới. Đánh giá về phát minh của ông, Faraday đã viết: “Với lòng kiên trì theo đuổi mục đích của mình, ông đã được ban thưởng bằng việc phát minh ra một sự kiện mà ngoài ông ra, không ai có thể phỏng đoán cho dù xa xôi đi nữa về sự tồn tại của nó; những sự kiện đó, khi đã được phát minh, lập tức thu hút được sự chú ý của tất cả những ai đánh giá được tầm quan trọng và ý nghĩa của nó”.
Các ý kiến mới nhất