THẤU KÍNH HỘI TỤ
Chào mừng quí Thầy, Cô tham dự tiết thao giảng
Tiết 46
Mob:0983.807.828
Kiểm tra bài cũ.
+ Hãy vẽ tia khúc xạ trong trường hợp : tia sáng truyền từ không khí sang thuỷ tinh .
+ Nêu mối quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ
Chuẩn bị
* Một thấu kính hội tụ có tiêu cự khoảng 10cm .
* Một giá quang học .
* Một hộp chứa khói để quan sát đường truyền của chùm sáng .
* Một nguồn sáng phát ra chùm ba tia sáng song song .
Phan Đình Trung Mob: 0983.807.828
I. Đặc điểm của thấu kính hội tụ
1. Thí nghiệm :
Bố trí thí nghiệm như hình sau, trong đó chiếu một chùm sáng tới song song theo phương vuông góc với mặt một thấu kính hội tụ .
C1 : Chùm tia khúc xạ ra khỏi thấu kính có đặc điểm gì mà người ta gọi nó là thấu kính hội tụ ?
Chùm tia khúc xạ ra khỏi thấu kính là chùm hội tụ .
I. Đặc điểm của thấu kính hội tụ
1. Thí nghiệm :
+ Tia sáng đi tới thấu kính gọi là tia tới .
+ Tia khúc xạ ra khỏi thấu kính gọi là tia ló
+ Chùm tia khúc xạ ra khỏi thấu kính là chùm hội tụ
C2 : Em hãy chỉ ra tia tới, tia ló trong thí nghiệm ?
Tia tới
Tia ló
trungphan77@gmail.com
I. Đặc điểm của thấu kính hội tụ
2. Hình dạng của thấu kính hội tụ
C3 : Em hãy tìm hiểu, so sánh độ dày phần rìa so với phần giữa
của thấu kính hội tụ dùng trong thí nghiệm ?
Phần rìa của thấu kính hội tụ mỏng hơn phần giữa
Kí hiệu
II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ
C4 : Quan sát lại thí nghiệm và cho biết, trong ba tia sáng tới thấu kính, tia nào qua thấu kính truyền thẳng không bị đổi hướng ?
1. Trục chính
Phan Đình Trung GV Trường THCS Đồng Thành- YT- NA
II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ
1. Trục chính :
C4a : Em hãy cho biết cách kiểm tra tia truyền thẳng ? .
Trong các tia tới vuông góc với mặt thấu kính hội tụ, có một tia cho tia ló truyền thẳng không đổi hướng .
Tia này trùng với một đường thẳng được gọi là trục chính (r) của thấu kính.
Trục chính
II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ
Trục chính của thấu kinh hội tụ đi qua một điểm O trong thấu kính mà mọi tia sáng tới điểm này đều truyền thẳng, không đổi hướng .
2. Quang tâm :
O
Trục chính
r
S
Điểm O gọi là quang tâm của thấu kính .
II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ
C5 : Quan sát lại thí nghiệm và cho biết điểm hội tụ F của chùm tia ló nằm trên đường thẳng chứa tia tới nào ? Hãy biểu diễn chùm tia tới và chùm tia ló trong thí nghiệm này ?
3. Tiêu điểm :
Điểm hội tụ F của chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính, nằm trên trục chính .
F
O
r
Email:trungphan77@gmail.com
II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ
C6 : Với thí nghiệm trên, nếu chiếu chùm tia tới vào mặt bên kia của thấu kính thì chùm tia ló có đặc điểm gì ?
3. Tiêu điểm :
Khi đó chùm tia ló vẫn hội tụ tại một điểm khác trên trục chính (điểm F’)
F
O
r
F’
II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ
Một chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính hội tụ cho chùm tia ló hội tụ tại một điểm F nằm trên trục chính .
Điểm đó gọi là tiêu điểm của thấu kính hội tụ và nằm khác phía với chùm tia tới .
Một thấu kính có hai tiêu điểm F và F’ nằm về hai phía của thấu kính, cách đều quang tâm .
3. Tiêu điểm :
F
F’
O
r
II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ
4. Tiêu cự :
F
F’
O
Tiêu cự
Tiêu cự
OF = OF’ = f
Khoảng cách từ quang tâm đến một tiêu điểm gọi là tiêu cự của thấu kính .
Nếu cho tia tới đi qua tiêu điểm của thấu kính thì thấy tia ló song song với trục chính .
Phan Đình Trung Mob:0983.807.828
III. Vận dụng
Câu 1 : Một thấu kính hội tụ, quang tâm O, trục chính r, hai tiêu điểm F và F’, các tia tới 1, 2, 3 . Hãy vẽ tia ló của các tia này ?
Ghi nhớ
Thấu kính hội tụ thường dùng có phần rìa mỏng hơn phần giữa .
Một chùm tia tời song song với trục chính của thấu kính hội tụ cho chùm tia ló hội tụ tại tiêu điểm của thấu kính .
Đường truyền của ba tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ :
* Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia ló .
* Tia tới song song với trục chính thì tia ló qua tiêu điểm .
* Tia tới qua tiêu điểm thì tia ló song song với trục chính .
Có thể em chưa biết :
Những kết luận về đường truyền của tia sáng qua thấu kính hội tụ sẽ càng đúng khi thấu kính có bề dày phần giữa càng nhỏ ( thấu kính mỏng ) và khi tia ló lệch càng ít so với trục chính .
Trục chính cắt thấu kính ở hai điểm trên hai mặt của thấu kính . Đối với thấu kính mỏng có thể có hai điểm đó trùng nhau, đó là quang tâm của thấu kính .